Goede voorlichting essentieel bij invoering Triadekaart

De Triadekaart kan veel goeds opleveren, mits ze zorgvuldig wordt ingevoerd. Emergis implementeerde de kaart afgelopen voorjaar in de hele instelling en besteedde daar veel aandacht aan. Een belangrijke tip: ‘Betrek Ypsilon erbij. Ervaren familieleden kunnen hulpverleners overtuigen.’

Voordat de Zeeuwse ggz-instelling Emergis de Triadekaart in de hele instelling invoerde had ze er al mee geŽxperimenteerd op twee locaties, een klinische afdeling en een beschermde woonvorm. Dat was zo’n drie jaar geleden, toen Ypsilon, de vereniging voor familieleden van mensen met een verhoogde kans op psychose, de Triadekaart nog maar net had ontwikkeld. De Triadekaart bevat een uitgebreide lijst van taken. Hulpverlener, cliŽnt en familie kunnen ieder voor zich aankruisen welke taak zij op zich willen nemen. In het ‘triade’-gesprek nemen ze de aangevinkte punten door en maken ze afspraken over het vervolg en de ondersteuning. Zo vormt de Triadekaart een handig middel om de familie op een gepaste manier bij de zorg te betrekken. Dat is belangrijk, omdat uit onderzoek blijkt dat de houding van de familie van grote invloed is op de ziekte van de cliŽnt.

Met horten en stoten

De twee pilots van drie jaar geleden moesten informatie opleveren voor de geplande instellingsbrede invoering: wat gaat goed en wat zijn de knelpunten. De invoering op beide locaties ging, zegt Toon van Meel, hoofd Langdurige Zorg en Wonen, ‘met horten en stoten.’ De belangrijkste voorbereiding bestond uit het goed voorlichten van de hulpverleners. Dat gebeurde in nauwe samenwerking met de Zeeuwse afdeling van Ypsilon.

Rollenspelen

Van Meel: ‘Op beide locaties waren enkele mensen die enthousiast met de Triadekaart aan de gang wilden. Met hen heb ik twee keer een landelijke instructiebijeenkomst bezocht van Ypsilon. We kregen informatie en wisselden ervaringen uit met andere instellingen. De kennis die dat opleverde gaven we tijdens werkoverleggen door aan de overige collega’s. Met rollenspelen leerden de hulpverleners de kaart te gebruiken, waarbij hulpverleners zichzelf of de cliŽnt speelden en Ypsilonleden de familie. ’

Privacy vals excuus

Maar de theorie bleek makkelijker dan de praktijk. Zo vertoonden nogal wat hulpverleners een zekere handelingsverlegenheid. ‘Hun ervaringen met familieleden waren niet altijd zo prettig. Familieleden klagen nogal eens over bejegening, over de behandeling of over niet nagekomen afspraken. Sommige hulpverleners vonden het lastig om met hen dergelijke gesprekken aan te gaan. Ook zeiden ze bang te zijn dat de privacy van de cliŽnt geschaad zou worden. Dat laatste beschouwde ik als een vals excuus. Want de cliŽnt zit altijd bij het gesprek en kan zelf aangeven wat hij wel en niet in nabijheid van zijn familie wil bespreken. En als de cliŽnt niet over zijn eigen ziekte wil praten kan de hulpverlener wel informatie geven over het ziektebeeld zelf.’

Vertrouwen winnen

Maar ook niet alle cliŽnten reageerden enthousiast. Dat toonde onderzoek van een stagiair aan, die een afstudeerscriptie schreef over de meerwaarde van de Triadekaart voor de cliŽnten. Van Meel: ‘CliŽnten bleken in eerste instantie bang te zijn hun regie te verliezen. Maar als de hulpverlener het gesprek voorzichtig begint, bijvoorbeeld alleen maar bespreekt wie er voor zijn hamster moet zorgen, kan het vertrouwen gewonnen worden. Geleidelijk aan kunnen dan elementairdere zaken aan de orde komen, bijvoorbeeld het regelen van de financiŽn.’

Geen luisterend oor

Tot slot waren er hulpverleners die er de meerwaarde niet van in zagen. Er werden immers al mantelondersteuningsgesprekken gevoerd, vonden ze. Van Meel: ‘We hebben uitgelegd dat het in een triadegesprek om andere zaken gaat dan een luisterend oor bieden aan de familie. In een triadegesprek gaat het erom praktische afspraken te maken over wie wat doet .’

Niet verdedigen

Om al die knelpunten op te vangen werden hulpverleners getraind in gesprekstechnieken. De mogelijkheid werd geboden om samen met een collega een triadegesprek te voeren. En de hulpverleners kregen een duidelijk advies mee, namelijk om bij klachten van familieleden niet in de verdediging te schieten. Van Meel: ‘Verdedigen leidt tot niets. Beter is begrip tonen en aangeven dat je het van nu af aan echt beter wil gaan doen.’

Drang en dwang

Hoewel de pilots dus veel informatie hadden opgeleverd bleef het, op enkele teams die ermee aan de gang gingen na, nadien lange tijd stil. Totdat het terugdringen van dwang en drang hoog op de prioriteitenlijst van de instelling kwam te staan. De stuurgroep die voor een beter veiligheidsbeleid was opgericht beschouwde de Triadekaart als een belangrijk middel om dwang en drang terug te dringen. Van Meel, lid van de stuurgroep: ‘Familieleden slagen er bijvoorbeeld makkelijker in een cliŽnt over te halen zijn medicatie te nemen dan hulpverleners.’ Daarom werd het afgelopen voorjaar besloten de kaart overal in te voeren, inclusief de ambulante hulp, kinder- en jeugd en ouderenzorg.

Triadeflappen

Van Meel: ‘We zijn gestart met een grote voorlichtingsbijeenkomst. Aan elke tafel zaten hulpverleners, cliŽnten en Ypsilonleden bij elkaar. Zij moesten drie mogelijke belemmeringen voor het werken met de Triadekaart opschrijven en drie kansen. Dat papier gaven ze door aan mensen aan een andere tafel, die oplossingen voor die belemmeringen moesten bedenken en manieren om die kansen te zien verwezenlijken. Dat leverde enthousiaste reacties op. Bovendien hadden we het ook een beetje leuk gemaakt: ze kregen triadeflappen bij de koffie, driehoekige appelflappen. En achteraf stonden foto’s van de bijeenkomst op het intranet.’

Triadekit

Na de bijeenkomst kregen alle teams de zogenaamde triadekit van Ypsilon, die naast een dvd over de kaart allerlei hulpmiddelen en tips voor het omgaan met de Triadekaart bevat. Alle teamhoofden kregen de opdracht in hun team enkele ‘kartrekkers’ aan te wijzen, die verantwoordelijk werden gemaakt voor de invoering. De kartrekkers moeten maandelijks aan de stuurgroep verslag doen over de voortgang. En de bedoeling is dat ze elke drie maanden bij elkaar komen om ervaringen uit te wisselen. De stuurgroep controleert niet alleen of de rapportages daadwerkelijk geleverd worden, ook biedt ze advies en ondersteuning. Van Meel: ‘Zo wilde laatst een afdeling voor mensen met autistische stoornissen in contact komen met zo’n zelfde afdeling van een andere instelling. Via Ypsilon zorgt de stuurgroep daar dan voor.’

Investering

Emergis heeft een jaar uitgetrokken voor de implementatie. Daarna wordt het project geŽvalueerd. Van Meel verwacht er veel van. ‘Natuurlijk zijn er nog wel hulpverleners die klagen, bijvoorbeeld over de hoeveelheid tijd die het kost. Maar dan leg ik uit dat ze het moeten zien als een investering. Je kunt beter twee uur besteden aan een goede voorbereiding van het triadegesprek en het gesprek zelf, dan eindeloos met familie in de clinch gaan over zaken die niet goed zouden lopen. Dat kost veel meer tijd.’ En wat is zijn belangrijkste tip? Van Meel: ‘Betrek de regionale afdeling van Ypsilon erbij. Familieleden die zelf ervaring hebben met triadegesprekken kunnen het beste vertellen wat het voor hen en de cliŽnt oplevert en zo hulpverleners overtuigen van het belang ervan.’

Informatie: www.ypsilon.org/triadekaart
Informatie over de Triadekaart bij Emergis: a.j.g.vanmeel@emergis.nl

Tekst: Maria van Rooijen

 

Terug naar overzicht 

LPGGz Sterrenagenda

Welke Sterren deelt het LPGGz nog meer uit?

Bekijk de Sterrenagenda

Zelf waarderen?

Dat kan op www.zorgkaartnederland.nl de site om de zorg die u ontvangt te waarderen.

Platformggz.nl
meld je zorg